СЪБИТИЯ



Живко Серафимовски–Аджия – съвременният будител в Македония

 

Givko    Живко Серафимовски–Аджия е сред най-талантливите автори в съвременната литература на Република Македония, които със своите книги и със своята гражданска позиция отстояват неразривната си връзка с българската история и култура. Писателят е роден на 30 юли 1928 г. в град Тетово в едно от видните български семейства в града, чиито членове са били ревностни християни и църковни деятели. Представители на този род са били свързани с известния местен български книжовник Кирил Пейчинович, били са поборници и защитници на българщината и мнозина от тях са пострадали затова, че са против асимилацията и опитите за сърбизиране на българското население в Македония и Поморавието.

През 1949 г. е арестуван от органите на УДБА. Съден е в Окръжния съд на гр. Скопие по обвинение за членуване в неприятелска група, работила за отцепването на НР Македония от ФНР Югославия. По чл. 3 от Наказателния кодекс е осъден на 4 години затвор с обвинение „за дела против народа и държавата”. Присъдата си излежава в печално известния македонски затвор Идризово, през който са преминали много пробългарски настроени патриоти и противници на комунистическия режим във Вардарска Македония. След освобождаването си учи в Икономическия факултет на университета в Скопие, като успешно се дипломира и завършва магистратура. Впоследствие работи като университетски преподавател, икономист и журналист.

До 1990 г. Живко Серафимовски публикува главно материали на икономическа тема в специализирани издания. В художествената литература се ориентира към жанра политическа сатира, като води свои рубрики: „Рефлекси” във в. „Дело” и „Фиромска гротескотека” във в. „Глас”. Публикувал е две книги: „Нишчи духом” на издателство „Наша книга” и „Средби низ времето” на издателство „Менора”. Последната му засега книга „Антидинастичен сатирикон” излиза през 2010 г. (издателство ДАТАПОНС – Скопие). Тя представя ярка сатира и критика на македонизма и антибългаризма в република Македония. Тънкият хумор, който често преминава в ярка сатира, кара непредубедения читател да се разсмее, но и да се замисли върху трагичната съдба на българското население в Македония след окупирането й от Сърбия и по-късно в състава на СФНР Югославия. Книгата „Антидинастичен сатирикон” представя автора си освен като добър писател, и като вещ познавач и тълкувател на новата балканска история, касаеща съдбата на Вардарска Македония и на нейното население.

И днес, въпреки патриаршеската си възраст, той продължава да се вълнува и да работи за българщината в Република Македония, да пише своите книги, които респектират с историческата истина, недвусмислено утвърждавана от автора.

*

Доц. д-р Георги Митринов предложи за обнародвяне в сайта на Сдружението на българските родове от Македония няколко текста от книгата „Антидинастичен сатирикон”, за да се добие представа за творбите на Живко Серафимовски. Те са предадени според особеностите на регионалната писмена норма в Р. Македония. Заменени са нехарактерни за българската книжовна норма буквени знаци: ѓ – гь, ќ – кь, џ – дж, ѕ – дз, ј – й, љ – ль, њ – нь, заети в македонската писмена норма от сръбската кирилица. Не са правени опити за отбелязване с български кирилски букви ъ, ю, я, за да не се изпада в положението на македонските литератори, „пренаписали” на новосъздадената регионална писмена норма творбите на български възрожденски автори, както и на български творци от по-ново време, което е фалшификация.

 

 

ПОДВИГОТ НА МИНЦИК

Беше тих, молчалив, низок по раст, сув, жилав, со цврст, типичен за чаирчанец карактер, кой во времето на болшевичкото дивеенье го одробийуваше гревот на бугарскиот патриотизам. Работеше во затворската браварска работилница, каде имаше на претек време да овладее со занаетот, та по пуштанье од Идризовскиот казамат отвори скромно дукйанче во скопската турска чаршия.

Кога ги гледам на телевизия „старите скопйани” како со извештачена патетика говорат на своите романтизирани спомени, полни со воздишки и авторекламно-носталгични ламентираньа за животот во некогашните градски маала, помислувам на Минцика, кой, да беше жив, автентично ке ни ги доловеше вистинските случуваньа и состойби во некогашното Скопйе со неговите староседелци, од кои српскиот епископ Фирмилийан во далечната 1902 година се оплакувал на белградскиот министер Лозаникь со следните зборови: „На денот на светото Богойавление Бугарите со своето големо множество народ вршеа богойавленски водосвет на самиот Вардар, во центорот на градот. Со тоа е подвлечено нашето српско ништавило од триесетина кукьи во скопската епархия, додека сето останало е на бугарска страна и во шизмата”

След Првата Светска война српскиот окупатор, спроведувайки културтрегерска мисия, масовно вклучувал младинци во новоформирани спортски и разни други здружения, союзи, клубови и сл., со цел да врши засилена србизация на скопйаните. Така и младиот Минцик бил зачленет во Воздухопловниот сойуз, каде бргу се истакнал како спретен моделар, потоа како одличен едриличар со неколку успешни летови. Всушност Минцик интимно подготвувал таен план да стане пилот аматер и при згодна пригода да летне кон Бугарийа. Шанса за реализиранье на планот му се укажала по положениот испит за моторно пилотиранье, след кое добил право на кратки летови со школски авион.

Штом го вклучиле во програмиран термин за лет по вообичаениот турнус (обиколка на скопската котловина), почуствувал дека дошол долгоочекуваниот ден за реализиранье на планот. И така едно сончево утро возбудениот млад скопйанец полетал. По достигнуванье на потребната брзина и височина, вместо по одобрената му рута, той йа фанал посоката исток, оставайки ги зад себе Куманово, Страцин и Крива Паланка, упатувайки се кон Софийа. За помалку од половина час се спуснал на летиштето Божуриште.

Во Скопье настанала паника. Властите забраниле на информативните средства да известуваат за сензационалниот настан, но веста процурила и бргу се проширила низ чаршийата, по кафеаните и во домовите. Скопйани со возбуда го прераскажувале случайот, гарниран притоа со имагинарни прилози, како божем бегалецот го прогонувале два воени ловци, но той вешто маневрирайки, им избегал. Всепак било обйавено дека Йугословенската влада упатила нота до Софийа, со койа е барано веднаш да бидат вратени авионот и пилотот, кой наводно загубил ориентацийа, та бил присилен да атерира на тугьа територийа. За тоа време Минцик бил добро прифатен од бугарските власти и опкружен со внимание, се радувал за постигнатийот успех-спас от омразениот джандарски режим во поробена Македонийа. Бугарското Министерство за надворешни работи одговорило на Белград дека пилотот побарал азил, што му е одобрен, а авионот ке биде вратен. По некой ден йугословенскиот амбасадор во Софийа побарал личен контакт со скопскиот пилот. Бараньето било удоволено.

Скромниот Минцик вака ми йа раскажа средбата со амбасадорот: „Ме донесоа во Бугарското Министерство, каде двайца службеници ме внесоа во еден салон со л’снати како джам подни мермерни плочки. Ме окуражийа да бидам спокоен и ме оставийа угул сам. Наскоро се отвори отсрешната врата и влезе еден помпазен надувенко, свечено облечен, кой се упати накай мене и застана на три крачки отстойание. Во акустичната просторийа одекна неговиот осорен арогантен глас: „Како се зовеш младику?” Му одговорив, наведувайки го оригиналното си, а не србизирано име и презиме. Потоа ми рече со поомекнат тон: „Признай да си нехотице залутао и да хокьеш одмах да се вратиш у Скопльу, где те очекуйу велики поклони”.

Ми текнуваше дека нивните „велики поклони” се кьотек и карцер во Централниот затвор кай Кале. Со решителен глас му одговорив: „Доброволно сум долетал тука и назад не се вракьам”. Тогаш той заканувачки ме прострели со поглед, се заврте „на лево круг” и забрзано го напушти салонот. Двайцата службеници, кои веройатно го слушнале разговорот, влегоа и ми честитаа со зборовите „Браво момче, добре му каза на Србинот!” Во Софийа останав до април 1941 година, кога заедно со бугарската войска влегов во завземеното од Германците Скопье. Се секьавам како по целиот пат од Крива Паланка до Скопье населението со неописуема радост не дочекуваше. Во скопските маала Чаир, Буньаковец, Кисела вода, Маджир и Дебармаало, Бирарийа, Водно, секаде се веейа истакнати од грагьаните германски и бугарски знаминьа. Беа тоа незаборавни времиньа. Може би од денешен аспект е непопуларно таквото расположение на населението, но тоа е историски факт, минатото не може да се промени, освен да се фалсификува”.

Долго време по овой разговор разбрав дека Минцик починал, скромно, тивко, нечуен, невиден. Како што живееше, така и си замина од овой свет. Неговиот редок, даже единствен во Македонийа подвиг, не е регистриран во ниеден документ, дури во полициското досие. Понекога, во мислите ми навираат неговите зборови „Освен да се фалсификува”. За тоа сме супер майстори. Тоа е дзвезда водителка, алма матер на нашите современи историографии, обилно нашарени со магистерски и докторски пердуви.

 

ЗЕМЯ НА РЕЛИКВИ

Од Карадаг до Кожуф и од Кораб до Осогово, каде да чепнеш, со нога да копнеш, се нешто ке светне, ке се стркала. Ако се наведнеш и го земеш, ке се откриеш дека в рака држиш реликвийа од времето на Стариот или на Новиот Завет.

Просто неверойатно, но вистината не може да се сокрие, крайно е време да признаеме пред домашната и светската йавност, дека Македонийа е земйа на реликви. Впрочем ништо чудно и необично за една библиска земйа, што некогаш била сврталиште на пророци и апостоли, како што е да речеме Париз сврталиште на уметници и боеми.

Новинарите откриле уште еден феномен – македонските реликвии се израстурени насекаде во светот, дури надвор од него, во некои далечни галаксии. Таквите раритетни парчиньа вечно талкаат во космосот.

Ексцентричниот американски милийардер Денис Тито, кой нема роднински врски со Йосип Броз, ниту со Тито Петковски од СДСМ, купил повратен билет за мегьупланетарно туристичко патуванье во придружба на двайца руски космонаути. За целото време на патуваньето Тито постойано гледал низ бродското тркалезно прозорче, држейки йа в рака свойата дигиталка „Сони”. Всушност той дебнел да го здогледа Райот, а може и Пеколот, та да си направи генийална видео снимка, што веройатно добро би йа наплатил од светските телевизиски кукьи. Човештвото би йа доживеало единствената шанса да го види во оригинал свойот иден вечен престой. Патните трошоци на Американецот би биле целосно надоместени и уште фазла би му останало некое милионче како чист профит. Човекот имал смисла за бизнис. Но за жал „Горниот свет” останал и натаму невидлив и таков ке биде за сите праведни и грешни души, се до втората тр’ба.

Сепак Денис успеал со камерата нещо да „фати”. Тоа бил еден боздоган, што пред повеке столетийа го „джитнал” Крале Марко при натпревар на организираниот атлетски митинг во Прилеп. Имено познатиот арапски атлетичар Кеседжийа бил фаворит во дисциплината фрланье боздогани. Марко се каприцирал, замафнал десеттина пати со свойата десница и успеал многу високо да го фрли атлетскиот реквизит, дури до безвоздушниот небесен простор. Веке шестотини и кусур години боздоганот лета „без бусола” во вселената и без шанса да биде приземьен и сместен во некой наш музей.

Друг предмет талкалец, што успеала Денисовата камера да го сними, е лулето на кралот Филип Втори, таткото на Александар Велики. Бидейки во онова време се уште не бил роден Колумбо, за да йа открие Америка и да донесе тутун во Европа, „нашиот” македонски древен цар бил присилен да пуши сушен липов лист, помешан со коса од пченка, претходно потопен во етерична ароматична смола. До ден денешен науката не успеала да пойасни на кой начин кралското луле доспеало во небесната шир. Според претпоставката на неформалниот доктор со мегьународно реноме, професорот Донсон, чии напори во анимираньето на откритийата на покойниот академик Матковски се очигледни, тоа се случило кога синот на Филип, войсководителот Александар заземал некой град во Индийа и со свойот най-голем катапулт ги уривал високите дзидишта на древниот град. По грешка вместо камен артилерците го катапултирале лулето на стариот крал-татко, што логично со надзвучна брзина летнало кон небото и никогаш не ке се врати на земйата.

Многу артефакти, што имаат епохално значенье за нашата национална историйа, ги крие дното на езерата, мориньата, дури и на океаните. Еден от таквите предмети е познатата во поморската историйа подморница на Александар Македонски, наречена “Аристотел”, според името на императоровиот учител по филозофийа и грчки литературен йазик. Користейки се со стручна литература за бродски конструкции од кинески и египетски автори, македонските инженери успеале во военото бродоградилиште на Тасос да йа конструираат првата подморница во историйата на светот. Функционираньето на некои механизми во “Аристотел”, одржуваньето на нормален притисок на големи длабочини и некои други перформанси се сеуште голема тайна за современата наука. Той дваесет и три века стар колос од осумдесет метри должина, чии метални делови не кородирале во морската солена вода, случайно е пронайден од руски нуркачи во непосредна близина на подморницата “Курск”, койа лани потона. Мултидисциплинарна екипа од руски научници най-детално ги проучува демонтираните делови од старата подморница “Аристотел”.

Во Кремль задоволно ги трийат дланките: се очекува резултатите од деталното испитуванье на македонската подморница да доведат до нови епохални сознанийа во подморничката технологийа, што на Русийа ке и го донесе приматот во оваа сфера на воената сила. Пентагон е вознемирен, претседателот Буш бара од американскиот Конгрес дополнителни сто милийарди долари за унапредуванье на подморничките сили и елиминиранье на руската предност.

Сепак най-вредната реликвийа, найдена на тлото на Македонийа, е ножето склопник, откриено во олтарот на една селска црква во Струмичко, сокриено зад Богородичина икона. Се претпоставува дека е тоа светото ноже, со което бебето Исус осмиот ден по рагьането е обрезано, според йудейските црковни канони. На дршката од ножето, направена од рог на биволица, има траги од крвта на новороденчето. Куриозитет претставува податок, дека крвната група на Исус е О-РХ позитив.

Султан Селим нудел двесте оки злато на той, што ке му го донесе ножето. Имено султанот имал преку шестотини жени и секой ден му се рагьале деца, така што постойано требало да се вршат сунетисваньа во неговата палата. Везирите сметале дека сакралното предметче има свойство на духовен стерилизатор.

Што ли уште во своите пазуви крие земьата македонска?

Ги крие ильада и триста години длабоките корени на свойот напатен бугарски народ.

 

РОДЕНДЕНСКА ПАНИХИДА

Уште некойа месечина, па Зоки (демек Законот за употреба на македонскиот йазик) ке наполни десет години ретардиран живот, за кое дедо Господ му беше таксал возвишена функцийа – ангел чувар на зачнатото од Сотоната со дегенерирано семе „ДЕТЕ ОД ЕПРУВЕТА”. За жал детулето не прооде, а многу бройните баби байачки се погрижийа да му ги мултиплицираат пречките во развойот до таа мера, што сотоновото зачатие денес е всушност коматозен труп, кой вегетира и чий роден ден се транзицира во панихида за мртвороденче.

Се очекува в година да осамне на бела виделина следниов оглас: „По случай десетгодишниот роденден на возльубеното чедо, ги каниме роднините и другите остатоци од библискиот народ со пригодни тоалетни бакшиши да се приклучат кон родителската ни тага за нашата летаргична рожба и притоа заедно да се помолиме за неговата клета душичка и тело во состойба на клиничка смрт, кое постойано тоне во по-длабока агонийа.

Неутешни хипокрити: тато ФИРОМ, мама МАНУела, братчиньата Мики и Ики (Министерството за култура и Институтот за македонски йазик „К. Мисирков”), сестричката Пецка (МПЦ), безброй бабици на килавото бебуле и останати припадници на генсот”.

Во организираньето на гротескната роденденска панихида, покрай ресорните роднини ке учествуваат уринаторите на законските одредби, „индолентните” непочитувачи на Зоки, од кои со свойот бановинско-носталгичен придонес особено се истакнуваат: скопската пивара, битолската (и кумановска, и штипска и т.н.), млекара и квасара, бройните книжари, цвекьари, сендвичари, предари, котлари, пильари, железари, кладилници, пекари, килимари и златари, заедно со своите стечайци (за чии бараньа на седница на влада не е донесено решенье, затошто позади бараньата стои опозицийата) и т.н.

Кон нив неуморно, континуирано се приклучуваат со вербален настап и писана реч речи си сите йавни личности, политичари (од партиски лидери до нивните порт-пароли), театарски актери со йазикобербатджиските автори на текстовите, универзитетски професори, директори и шефови, медиумски уредници, водители на емисии, лектори, неброени телевизиски, радио и весникарски рекламикьи, спреда и позади слични птички асимилички, од кои брильира триото „ка петнайес” и акушерската тайфа на киклопскиот малициозус.

Во мегьувреме Павао Пипин Малиот одбивайки го со индигнацийа понудениот од скопскиот архиепископ контрапредлог за реципрочни малцински епархии, изйавил:

„Шта хокье бре тай Стефанийе Вртирепник, мамицу ли му рикнем?! Е неке га майци, тай би да нам угура тройанског магарца, па под плаштом македонске помахнитале анатемисане самозване цркве, да нам ували бугарашке попове. Ево ти га нааа, боже ме опрости. А ми, увеоци сиротики, са ништавном шаком верника, не можемо лабрцнути свойих осамсто педесет цркава и манастира, за койе смо некада платили педесет оке сувога злата Всельенском патрийарху у Цариграду”.

По овой „благослов”, синодски авторитет од Пецка гласно помислел: „Йазак што ни се фатиа на блинкер, за неколку века малтене целиот им народ во Србийа и Войводина ке го македонизиравме, чак и без помош Александропулос Мегалос, Крста Пуйков Мисиркоскикь или Блажа Христовикь”.

Било како било, тики неочекувано Зоки ни се подразбуди од дебилниот занес, промрморе „екс нихило нихил” и наеднаш го запейа со слаб треперлив глас македонскиот хит „Де гиди метаморфозис билингвалис”.

Од каршийа како ехо се раздрнкаа дибидус популаризираните драгстор скопски гости мадригалисти со македонската родольубива песма „Оро кликье са висине глас се чуйе из дубине”.

Животот е процес на континуирана евольуцийа. „Нумида мелеагрис” од пуйка, преку мисирка се трансформира во кьурка. Малиот Мийалчо штипьанчето расна ми порасна, стана Михаил, ама по едно време свинските опинци му еволуираа во офицерски лакирани чизми и той стана Михайло. Од некой Димитар, Георги и Васил станаа Димитрие, Гьоргье и Василие, како глисти по дожд проползеа Лепосаве, Слагьане и супер лепотице модерне.

Итри руралци бргу се аклиматизираа во урбано поднебйе, китейки се со импровизирани „староскопски” пердуви и со светосавска мисийа на пци чувари и културни навигатори на овците „чокалиски”. Склеротичните дебормаалци изумиле дека нивните дедовци ги фрлиле извалканите рурални бечви, та со паунска велеградска гордост се прчеа, йер Дебар мала нийе шала, особено во кафана на баднье вече. Богу хвала што изумреа генерациите на благонадеждните бежанци од дебарското братство, чий некогашен репертоар „Од Черно море до Охрид, од Дунав до Бьалото море...” еволуирал во хитот „Усликнимо с льубавльу светительу Сави” и во други патриотски вапайи за светлата ни будукьност.

Нон-стоп трудните девескини МАНУела (во билингвална транзицийа МАНУара) и Пецка по ридчиньа си одиле, незнам какво са правиле, гаштите ги загубиле. Резилки низаедни (или жртви на семейно насилство). След четиридецениско ламентиранье на србоносталгичарите голем кьеф им направи со еден од стоте си чекори Груйо, повампирувайки ги обйектите, койи су дика нашег йуга.

Разбира се, „дустабанлийата” не направи ниту половина чекорче за спас Зоки. Груйовата лопата йа благослови поглаварот на Пецка, со кой гест резервира седало до десното колено на Стефан Првовенчани. Жив да си брате Стефане!

Еден од най-развеселените ке рече: „Не само што бугараши срушише театар и официрски дом, него ньихови статистичарски пацови лажу да смо само 1,78 посто. Ми нисмо чак ни 17,8 векь читавих 178 процената”.

Друг помайчин ке додаде: „Треба умети са 1,78 да вучеш за рогове сву марву, ньих 64 йашта!”

По случай предстойната десетгодишнина на роденденската панихида на Зоки надежден достоинственик на СПЦ, перспективен митрополит йужносрбийански, изйави:

„Богу хвала, што те узе! Вечно ке живиш у наши срца и дебели црева. Горди сме, што не те фермавме, наш заборав не ти гине, Срекьа што не заживеа, йербо ке нам пропаднеше начертанийе. Нема вальда као феникс птица од пепел да воскреснеш, затошто би се пореметиле сви наши планови. Уосталом такнуто макнуто, купената роба не се вракьа, као што пише у свака градска аптека и во останалите продавници.

„Поколенийа, чии предоци се гордееле со небиднички владеечки гарнитури, ги очекува од трите по-таквото” – е натпис на изумрен епруветски йазик, напишан на плоча, койа во 2999 година ке йа открие во темелите на еден манастир во Скопска Црна Гора младиот талентиран археолог Паскомийе Кузмановикь.

„Екс нихило, нихил”.   



Публикувано на: 31.10.2012 г.








НОВИ КНИГИ